Dil Gelişimini Destekleyen Yöntemler

Gecikmiş dil konuşma sorunlu çocuklardaki temel terapi yaklaşımları :

Odaklanmış uyarım işlemleri

Model Hedefler

Hedef kullanımların gösterilmesi: hedeflerin belirgin ve sık olarak kullanıldığı yapılara odaklan

Çocuk: kırmızı küp

Yetişkin: alacakmısın?

Çocuk: tamam

Yetişkin: kırmızı küpü alacaksın sonrada mavi olanı alacaksın

Genişletme: çocuğun sözcelerindeki hatalar düzeltilir

Çocuk: o bebek

Yetişkin: evet onun bebeği. Bebek onun

Yeniden biçimlendirme: Çocuğun anlamını koru fakat cümlenin formunu değiştir.

Çocuk: Bu kolay

Yetişkin: gerçekten mi?, bu senin için kolay mı?, bu benim için hiç de kolay değil

Yapım yıkım: unsurları cümle içinde nasıl değiştireceğini göster

Çocuk: düştü

Yetişkin: evet, gerçekten kötü düşürdün! Baya kötü düştü, kesinlikle düştü, düştü değil mi? Düştü mü?

Hedeflerin elde edilmesi

Hatalı bildiri: klinisyen çocuğun sözel olarak yanıt vermesi için belirgin hata yapar.

Yetişkin: Bu parça buraya uydu

Çocuk: Hayır olmadı

Yetişkin: evet oldu

Çocuk: hayır!

Yetişkin: Evet sanırım haklısın, bu buraya uymadı

Numaradan anlamazlıktan gelme: klinisyen çocuğun iletmek istediğini anlamamış gibi yapar.

Çocuk: ben onu istiyorum

Yetişkin: o mu istiyor?

Çocuk: hayır istiyorum ben

Yetişkin: ben mi?(kendini gösterir)

Zorlu seçimler: hedefin doğru kullanımına model olunması.

Yetişkin: bisküvi istiyor musun?

‘evet lütfen’ veya ‘hayır teşekkürler’ diyebilirsin.

Diğer şartlı sorgular: çocuğun kayıp bilgiyi bulmasını cesaretlendirmede kullanılır.

Çocuk: bunu istiyorum.

Yetişkin: onunla ne yapacaksın?

Çocuk: Boya

Yetişkin: tamam, sen kırmızı boya kalemini istiyorsun bununla boya yapacaksın.

Rutinlerin bozulması: bilinene bir rutindeki bir basamağı unutma veya yanlış yapma, çocuğun buna yorum yapmasını teşvik etme.

Kurabiyeleri dağıtırken , peçete vermeyi unutma.

Çocuk: peçete.

Yetişkin: aaa evet. Haklısın , doğru, size peçete vermeliyim.

Oyun sırasında sırayı karıştırma, objeyi vermeme: istek elde etmeyi cesaretlendirmek için kullanılır.

Oyun sırasında çocuklardan birisinin sırasını atlar.

Çocuk: benim sıram

Yetişkin: öyle mi?, sıra sende mi?, hımm ever sanırım sıra sende.

Obje fonksiyonlarını ihlal etme: çocuklardan olumsuz yapıda sözcükler elde etmede kullanılır.

Yetişkin büyük bir kase pudingi çay kaşığıyla karıştırır.

Çocuk: hayır bununla

Yetişkin: hayır?, benim bu kaşığı kullanmamı istemiyorsun?, istemiyorsun değil mi? Biz karıştırırken bu kaşığı kullanmıyor muyuz?

Sentaks hikayeleri: klinisyen ve aile hedef formlara yönelik çeşitli hikayeler yaratırlar.

Aktivite temelli dilsel yaklaşım

Strateji

Unutkanlık: boyama sırasında fırçayı vermeyi unutun. Çocuk gerekli olan şeyi sizden istemesini bekleyin.

Yenilik: yavaşça rutinlerin içerisine yeni unsurlar ekleyin. Ör: ‘ kırmızı balık’ hikayesini okurken , hikaye hakkında yorum yapanın eline oltayı verin.

Görünürde fakat ulaşılmaz yerde: gerekli ve ilgi çekici oyuncakları çocuğun görebileceği fakat ulaşamayacağı yere koyun. İstekte bulunması için onu teşvik edin.

Beklentiyi ihlal: rutindeki bir basamağı unutun veya değiştirin.(çocuğa çorba verin fakat kaşığı vermeyin)

Parça parça: parçalardan oluşan bir yapının her parçasını çocuktan bir istek geldiğinde verilmesi. Beslenme zamanında bisküvilerden sadece bir tane verilmesi, boyama sırasında kalemlerden bir tanesini vermek.

Destek: çocuğun beslenmesini açamayacağı bir kaba koyun, çocuk yardımsız açamasın ve sizden yardım istesin.

Sabotaj: teybin fişini çekin ve çocuğa teybi açmasını söyleyin; dışarıya çıkarken palto ve atkının saklanması.bu durum çocuğun iletişim kurmasını sağlar

Gecikme: bir aktivitenin ortasında durup oyunun devam etmesini istemesi için fırsat yaratılır. ( paltonun düğmelerini iliklerken birden durmak gibi vs..:)

Hazırlayan:Dil ve Konuşma Terapisti Kemal Colay-Nida Şanlı Colay www.dilkonusma.com sitesinden alınmıştır